کنشگران / عالمان دینی
حاجی ملاحسین پیشنماز
عالم دینی
سید محمد پیشنماز
عالم دینی
محمدابراهیم موسوی
عالم دینی
میرزا شفیع پیشنماز
عالم دینی
میرزا محمدحسین پیشنماز
عالم دینی
متن کامل گزارش
بسم الله الرحمن الرحیم
معروض محضر منوّر حجج اسلام و مروّجین احکام مَدّ اللهُ ظِلالَهُم عَلَی رُوُس الآنام [۱] میدارد: در توقیع [۲] مقدس حضرت ولیّ عصر عجل الله فرجه به ما پیروان مذهب جعفری، خطاب مستطاب چنین صادر شده است که: اَمَّا الحَوادثُ الواقِعهُ فَارجعُوا فِیها إلی رُواهِ اَخبارنا [۳]. یکی از حوادث بزرگ که در عصر ما واقع شد، در موافقت کردن و مخالفت نمودن آن تکلیف ما مسلمانها رجوع به شما سلسله جلیله مجتهدین، داستان مشروطه بود که همه دیدید و شنیدید این وضع مُستَحدَث [۴] که از مختّرعات [۵] مردم اروپا بود و معمولبه آن ملل در هیئت اجتماعیه خودشان است، آیا با دین مبین اسلام کارساز است یا خیر؟ و قانون مساوات و حُریّت [۶] که اساس عمده این وضع است با قوانین مقدسه شرع مطاع، منطبق میشود یا خیر؟ و تکلیف کافّه اهل قبله، خاصه دارالشوکه [۷] در ابقاء و افناءِ [۸] مشروطه در ممالک اسلامیه چه چیز است؟ چون سلیقههای عوامالناس و جاهل باید به حکم عقل رجوع به عالِم نماید، لهذا به توسط این چند سطر در مقام تصدیع برآمد. قَال اللهُ تَعالی: فَاسئَلوا اَهلَ الذِّکر إِن کُنتُم لا تَعلَمون [۹].
توسط وزارت جلیله عظمی، حضور معدلتظهور حضرت اقدس و ذات قدس اعلیحضرت همایونی خلّد الله ملکه و سلطانه.
تلگراف مشتمل به شوکت و قوّت و حاکی از تَرفیه [۱۰] عباد و تأمین بلاد و قلع مواد فتنه و فساد [۱۱] به توسط حکومت جلیله، عزّ وصول بخشید.
ارواح به اجساد بالیه رسید، دلهای رمیده آرمیده، و عموم خلایق از این توجهات ملوکانه و اقدامات عادلانه خسروانه در اقصی درجه متشکر و امیدوار شدند و حکومت جلیله هم بیش از پیش در دفع اشرار و تقویت آخیار [۱۲] مساعدت و مراقبت داشته و آنی غفلت نکرده، به حسن تدبیرات، خدمات شایان خود را کاملا ظاهر نمود. نهایت امیدواری حاصل است.
ابراهیم الموسوی، دعاگو: حاجی نایب الصدر، صدرالعلما، امامجمعه امینالاسلام، سلطان العلما، حاجی ملا حسین پیشنماز، میرزا شفیع پیشنماز، میرزا محمدحسین پیشنماز، سید محمد پیشنماز، عمادالعلما
**پاورقیها:**
[۱] مد الله ... الانام: خداوند سایه ایشان را بر سر مردم مستدام گرداند.
[۲] نامه
[۳] صورت کامل و درست این حدیث چنین است: وَ اَمَّا الحوادِثُ الواقِعَة فَارجعُوا فیها اِلی رُواهِ حدیثِنا فَإِنَّهُم حُجَّتی عَلَیکم و اَنَا حُجَّهُ الله عَلَیهم (اما در وقایعی که رخ خواهد داد، پس در مورد آنها به راویان احادیث ما رجوع کنید که آنان حجت من بر شما و من حجت خداوند بر آنان هستم). شیخ حرعاملی، وسایل الشیعه، ج ۲۷. قم: مؤسسه آل البیت، ۱۴۰۹ ق ، ص ۱۴۰.
[۴] جدید، تازه. منظور از وضع مستحدث، استقرار نظام نوین مشروطه مبتنی بر انتخابات عمومی و قانون اساسی است.
[۵] ساختهها
[۶] آزادی
[۷] ایران
[۸] از میان بردن
[۹] نحل، ۴۳؛ انبیاء، ۷: پس اگر نمیدانید، از اهل ذکر (اطلاع) بپرسید.
[۱۰] ایجاد رفاه و آسایش
[۱۱] منظور، از قلع مواد فتنه و فساد، برچیدن بساط مشروطیت است.
[۱۲] جمع خیّر: نیکوکاران
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1287
برهه تاریخی: استبداد صغیر و فتح تهران
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه خصوصی
قالب کنش: نامه
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: محمدعلی شاه قاجار
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار