کنشگران / عالمان دینی
میرزا محمدشفیع حسینی عاملی
عالم دینی
خلاصه
متن با ستایش از دوران حکومت کریمخان زند آغاز میشود و وضعیت آسایش مردم، ارزانی خوراکیها و رونق ساخت مساجد و آبادانی را توصیف میکند. در ادامه، به تمجید از شخصیت کریمخان زند پرداخته و او را با پادشاهان بزرگ تاریخ ایران مقایسه میکند. ویژگیهایی چون تدبیر، شجاعت، مروت و جهانداری او برجسته شده و به تواضع او در عدم انتساب عنوان «شاه» به خود و انتخاب «وکیل دولت» اشاره میشود. متن به گستردگی قلمرو حکومت کریمخان و بیاعتنایی او به ثروتهای مادی مانند جواهرات گرانبها میپردازد. در پایان، به بذل و بخشش او به ضعفا، پوشیدن لباس ساده و رسیدگی به شکایات مردم، حتی در برابر فرزندان خود، اشاره شده و آثار خیر و شجاعت بینظیر او در شیراز مورد تأکید قرار میگیرد.
متن کامل گزارش
از تاریخ قِران [۱] إلی الآن که سنه ۱۱۹۰ است، عباد الله در آسایش و مأکولات [۲] ارزان، و خلایق اوقات خود را مصروف به ساختن مساجد و بقاعالخیر و آبادانی مینمایند. و از روزی که طلوع تباشیر [۳] این دولتِ خداداد و ظهورِ مَناشیر [۴] سعادتْ آیین خدیو معالی نژاد، یعنی اعلیحضرت گردونْ بسطت خورشید مرتبت کیوانْ منزلتِ برجیسْ سعادتِ مرّیخْ صولت... تدبیرش در تمهید اساس دولت چون شاهعباس گیتیستان و شمشیرش در کشورستانی، ثانیاثنین شاه اسماعیل صاحب قران، مروتش مانند شاه طهماسب ماضی جنّت مکان، جهانداریش چون سلطان محمود غازی والاشأن، یعنی بندگان سکندرمثالِ ثریامکان، محمدکریم خان... که از راه آداب و کوچکدلی، خود را شاه ننامیده و مخاطب به وکیل دولت گردانیده، افعالِ ستوده خصالش دستورالعمل پادشاهان کامکار و قانونِ عقلای دانشمند روزگار است، با آن که اکثر عالَم در زیر نگین [سلطنت اوست] و در مسند پادشاهی عراق و فارس و آذربایجان و یزد و کرمان و خوزستان و قلمرو علیشکر و دشتستان و از ممالک روم قراچورلان و بصره و غیر آنها از ممالک عالَم در تحت تصرف اوست و از جواهر زَواهِر [۵] چون دریای نور و کوه نور که چندین خراج عالَم قیمت آنها است، مطلق اعتنا نفرموده به لباس درویشانه به جهتِ خوشنودی خاطر ضعفا پرداخته، هر یوم قریب هزار دست قلعه [۶] از تیرمه و سَمور [۷] و بادِلَه [۸] و زربَفت به عموم ناس شفقت میفرماید، خود به لباس چیت ژنده ملبس گردیده، اگر بانگِ رعیتِ ضعیفی به گوشش رسد هر چند که فرزندِ خود، معارض او بوده باشد، در مقام زجر برمیآید. آثار خیرش در شیراز بیشمار و شجاعتش به مرتبهای است که هیچ دلیری در مقابل سنانِ جانستانش خودداری نمیتواند نمود.
**پاورقیها:**
[۱] منظور، از آغاز حکومت کریمخان تا آن زمان است که حدود سی سال (یک قرن) میگذشت.
[۲] خوراکیها
[۳] نشانها
[۴] اصل: مباشیر.
[۵] جمع زاهره: روشن
[۶] توشهدان، چمدان
[۷] پوست حیوان سمور
[۸] نوعی از پارچه زری
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1190
برهه تاریخی: استقرار حکومت زندیان
زبان اصلی: فارسی
قالب کنش: مقاله
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: ملت ایران