کنشگران / عالمان دینی
ملا محمدصالح قزوینی
عالم دینی
خلاصه
متن با اشاره به روایت «حبالوطن من الایمان»، یاد وطن و دوستان را نشانه رحمت قلب و ایمان میداند. سپس بیان میکند که دلبستگی به دنیا و طلب آن، این نشانه را در انسان تضعیف کرده و موجب قساوت قلب میشود. در ادامه، وضعیت کسانی که به اصفهان (مرکز سلطنت) میآیند را با کسانی که در گذشته به بغداد میآمدند مقایسه میکند و معتقد است که نزدیکی به درگاه پادشاهان، دین و مروت افراد را کاهش داده و حب دنیا و غفلت را در دلشان میافزاید. در پایان، دنیا را به درگاه پادشاهان تشبیه میکند و هشدار میدهد که بسیاری از مردم در این «غربتسرا» دل میبندند و از یاد وطن اصلی (آخرت) و دوستان حقیقی غافل میشوند.
متن کامل گزارش
یاد وطن و دوستان و حنین [۱] به ایشان، نشان رحمت قلب و ایمان است و از اینجاست روایت حُبّالوطن مِنَ الایمانِ. [۲] و چون آدمی دل بر دنیا و طلب دنیا نهد، آن نشان در او ضعیف گردد و از قساوت قلب بر یاد وطن و احباب [۳] رقّت نکند. و امروز حال آنان که به اصفهان میآیند، حال آنان است که به بغداد میآمدند، و آن وقت قاعده [۴] سلطنت آنجا بود.
و هر که به درگاه ملوک آید، دین و مروت او بکاهد و حب دنیا و غفلت در دل او بیفزاید. و آنان که از ایران به هند میروند غالباً از این حیث، اهل و وطن از یاد بنهند و دل از کار ایشان بپردازند. و دنیا مِثل درگاه ملوک است. غالب مردم چون به اینجا آیند بر این غربتسرا دل بنهند و یاد وطن اصلی [۵] و دوستان حقیقی نکنند. اعاذَنَا الله ثُمَّ اعاذَن اللهَ. [۶]
**پاورقیها:**
[۱] ناله، زاری، اشتیاق
[۲] وطن دوستی، نشانه ایمان است.
[۳] دوستان
[۴] اساس، مرکز
[۵] منظور، دنیای باقی (آخرت) است.
[۶] نوادر، ص ۲۰۷.
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1116
برهه تاریخی: استقرار حکومت صفویان
زبان اصلی: فارسی
قالب کنش: رساله
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: عموم مسلمانان