کنشگران / عالمان دینی
صادق مستشارالدوله
سیاستمدار

میرزا یحیی خویی
عالم دینی
سن در زمان کنش: 48 سالگی
خلاصه
این تلگراف به تشریح دلایل تأخیر در تدوین قانون اساسی میپردازد و توضیح میدهد که کمیسیونهای متعددی برای تنظیم و تنقیح آن تشکیل شدهاند. تأکید میشود که برخی مواد قانون از نظر شرعی جای تأمل داشته و کمیسیونی متشکل از علما و وکلای آذربایجان در حال تطبیق آن با موازین شرعی هستند. در ادامه، از مخاطبان خواسته میشود که تکلیف نهایی را مشخص کنند: یا با آرامش عمومی اجازه دهند تا علما با فرصت کافی به وظیفه خود در تطبیق قانون با شرع عمل کنند و سوءشهرت موجود برطرف شود، یا صراحتاً عدم لزوم مطابقت با شرع را اعلام کنند تا قانون فوراً به امضای همایونی برسد.
متن کامل گزارش
علت تأخیر قانون اساسی را ده روز است مشروحاً عرض کردهایم که کمیسیونی منتخب شده، دو ماه تمام مشغول ترتیب آن شده. در ثانی کمیسیونی دیگر چند روز به تنقیح آن مشغول گشت، لیکن چند ماده آن شرعاً جای تأمل بود، لهذا کمیسیونی ثانی مرکب از آقایان حججالاسلام و چند نفر دیگر از علمای اعلام و دانشمندان و وکلای آذربایجان و غیره چند روز است به تطبیق آن با موازین شرعیه، سعی و جهد دارند.
اگر مقصود از وضع قانون این استکه لایجری [۱] بماند، سهل است مجلس را متهم به عدم اعتنا به شرع مطهر نمایند. صریح بفرمایید همین امروز مداخله آقایان علمای اعلام را قطع نموده، به صحه همایونی برسانیم.
اگر استفاده از قوانین، منحصر به تأمین اجراست، با سوءشهرتی که مسبوق شده است، قبل از تطبیق با قوانین شرع مقدس، چنین قانونی در مملکت اسلام هرگز به موقع اجرا نخواهد رسید. پس تکلیف قطعی ما را معین فرمایید. یا هیجان عمومی ساکت شده، اهالی به سر کار خود رفته امان دهند به سر فرصت هم کار بشود، به عجله آقایان علمای اعلام تکلیف خود را ادا کنند و این سوءشهرت مرتفع گردد، و یا صراحتاً عدم لزوم مطابقت آن را با شرع انور بیان و امر فرمایند، فوراً اطاعت کرده، امروز به امضای همایونی بفرستیم.
**پاورقیها:**
[۱] اجرانشدنی
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1286
برهه تاریخی: نهضت مشروطه
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه خصوصی
قالب کنش: نامه
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: انجمن تبریز
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار