بنده دعاگو محمدمحسن به ذروه عرض می‌رساند که این فقیر، قبل از آن که به حسب ظاهر مشمول عواطف گوناگون و موفق به تقبیل بساط همایون گردد، پیوسته در مظان اجابت دعوات و عقیب صلوات، ازدیاد منزلت این دولت ابد مدت \[را\] مسئلت می‌نمود و بدینوسیله جمیله، خیراندیشی جهانیان در نظر داشت. اکنون که به تفقدات سرشار، محسود صغار و کبار هر دیار فرموده‌اند، چه گنجایش دارد که لحظه‌ای ازین معنی غافل بوده، نفسی بی‌دعای خیر برآرد؟ اما چون در آن ایام، با جمعیت خاطر و اطمینان باطن و ظاهر، پای در دامن انزوا پیچیده، دست از زواید دنیا کشیده بود، هوی و هوس را یک سو گذاشته، ضرور می‌دانست که در زمان قحط‌الرجال نماز جمعه بگزارد و در ضمن خطبه، مردمان را بر ترک دنیا بدارد؛ و مردمان را نیز مناسب بود که اقتدا کنند و مسائل دینیه فراگیرند؛ از این جهت آن اجتماع در کاشان متحقق می‌گشت و آن دعای خیر که به جهت ذات بابرکات ولی‌نعمت می‌شد، در هیچ شهر کسی نشان نمی‌داد و احدی را شبهه به خاطر نمی‌افتاد؛ چه، در انتظام احوال معاش و معاد، رقم تقصیر بر ناصیه فقیر ظاهر نبود و سایر اهل‌علم آن دیار در جواز نماز، متفق و همزبان بودند. اکنون که اوضاع بنده شباهت به اوضاع خوانین و أمرا و خواطر مستغرق مال و جاه دنیا که باعث تفرقه حواس و وقوع در شبهه و التباس است، و غنا و ثروتِ به مرتبه‌ای که صرف آن در غیر اسراف میسّرند و این معنی روز به روز در تزاید و تصاعف، این احوال در نظر عقل و شرع پسندیده نمی‌آید که از خدا و رسول شرم ننموده، مقتدی باشد و بر منبر - که مقام انبیا و اوصیاست - برآمده، مردمان را ترغیب بر ترک دنیا نماید و در مسند حکم و فتوی جلوه‌گر آید. با این که از آغاز آفرینش، ناآشنای آمیزش اطوار و بیگانه دوستی و دشمنی اهل روزگار برآمده، امروز چگونه منظور طوائف انام و ملحوظ خاص و عام تواند بود؟ جمعی از \[صاحبان\] اغراض که دل‌هاشان آکنده است به امراض، در مقام مخاصمت و منازعت برخاسته، هدف تیر ملامت می‌نمایند؛ و طائفه‌ای از سرگشتگان به وادی مهمّات و حاجات، در کمین آشنایی و ملاقات نشسته، وسیله تحصیل مطالب دینیه و دنیویه می‌سازند. با آن جماعت اگر درصدد مقاومت و مقابلت برآید، مورث اخلاق رذیله می‌شود و الّا پایمال جهّال می‌گردد؛ و این طائفه را اگر اجابت کند، به دین و دنیا ضرر می‌رساند؛ و الّا وقت را بر خود شوریده و روز را تیره می‌سازد، و نماز جمعه که غرض اصلی از آن، اجتماع و ائتلاف قلوب است، امروز به مرتبه‌ای موجب جدایی و افتراق گشته که همگی \[امامان جمعه\] اتفاق بر نفاق نموده، قومی به اغوای ساده‌دلان خاطرها را در جواز نماز پریشان دارند، و بعضی در کمتر از فرسخ - که عقلاً و شرعاً مذموم است - جداگانه نماز می‌گزارند، و گروهی هر هفته مسافت دوری پیش گرفته، هنگامه ثالثی از تفرّق اتصال گرم می‌سازند و به قبح تفرقه و نفاق نمی‌پردازند. سائر ناس به نیروی فتنه، ائتلاف معنوی صفوف مسجد را از هم می‌پاشند و به ناخن فساد، سینه اهل صدق و صفا را می‌خراشند. نمازی که مقتدای آن صاحب این اوضاع، و اجتماعی که باعث این افتراق بوده باشد، چه نور تواند داشت و با آن چه حضور تواند بود؟ این همه، با زبونی مزاج و صداع بی‌علاج و وحشت تمام از اختلاط خاص و عام، و انس با تنهایی که طبع به آن در مدت مدید خوگر شده، \[چگونه دمساز خواهد بود؟\] بنابر این مقدمات، به خاطر فاتر می‌رسد که اگر رخصت عالی ارزانی شود، به دستور سوالف ایام، در همان گوشه انزوا و کنج قناعت خزیده و پای تردد در دامن پیچیده، دست تلاش از هر مطلب کوتاه داشته باشد و با کمال آرمیدگی باطن و ظاهر و جمعیت مدارک و مشاعر، به دعای تزاید ایام دولت و اقبال، و تضاعف مراتب جاه و جلال، اشتغال نماید و به این تقریب در کار ولی‌نعمت؛ ادخل بوده باشد؛ چه، با آن حال دعا به اخلاص نزدیکتر و اجتماع مردم مخلص در آن بیشتر خواهد بود، با فیضی که در خلوت به تنهایی یابد و جمعیت نمازی که با مردم بی‌غش گزارد. و به خدا سوگند که قطع نظر از مثوبات اخروی نموده، احوال دنیوی خود را در قناعت و گمنامی بهتر می‌داند. و چون هر کس حاجتی دارد، درین درگاه به انجاخ مقرون می‌گردد، این بنده ضعیف امیدوار است که دست رد بر جبین او نگذارند و حاجت او را برآرند. امرکم اعلی. **پاورقی‌ها:** [۱] مورد لطف و دلجویی [۲] انعام منعم: نعمت‌بخشی نعمت‌دهنده [۳] اتیان تحمید: انجام ستایش [۴] اکرام مکرم: حرمت بخشنده [۵] رفیع. منظور از طبقه معلی، علما است. [۶] یقین، ایمان [۷] هوشیاری [۸] به دست آوردن [۹] جمع سالفه: گذشته‌ها [۱۰] جای گرفته [۱۱] منظور شهر اصفهان (پایتخت) است. [۱۲] پیش انداختن [۱۳] استرضای فرمانروای صورت و معنی: خشنودی خداوند [۱۴] در اصل: محمد حسن [۱۵] بوسیدن [۱۶] دنباله [۱۷] محسود صغار و کبار: مورد حسد کوچک‌ها و بزرگ‌ها [۱۸] آرامش، آسودگی [۱۹] غرق شده [۲۰] اشتباه و درهم آمیختگی [۲۱] دو چندان شدن [۲۲] طوائف انام: گروه‌های مردم [۲۳] امور مهم [۲۴] موجب، سبب [۲۵] جمع جاهل: نادانان [۲۶] جایز بودن [۲۷] سائر ناس: بقیه مردم [۲۸] ضعف [۲۹] سردرد [۳۰] ناتوان [۳۱] جمعیت مدارک و مشاعر: آرامش قوای ذهنی و حواس [۳۲] مؤثرتر [۳۳] پاداش‌ها [۳۴] برآورده کردن [۳۵] نزدیک، پیوسته [۳۶] تاریخ کاشان، ص ۵۰۰ - ۵۰۴.