کنشگران / عالمان دینی
خلاصه
متن با حدیثی از امیرالمؤمنین (ع) آغاز میشود که آفت وزرا را بدی باطن معرفی میکند. توضیح داده میشود که وزیری با باطن ناپاک و نفاقورز، به آزار و اذیت مردم میپردازد و این عمل به تباهی دنیا و آخرت او منجر میشود. تأکید میشود که وزرا باید باطن خود را با مردم صاف و بیغش کنند تا اعمالشان از روی دشمنی نباشد، بلکه بر اساس استحقاق و سزاواری باشد. در ادامه، دلیل اختصاص این مفهوم به وزرا بیان میشود؛ به این دلیل که وزرا قدرت زیادی دارند و بدی باطن آنها میتواند به اذیت و آزار گسترده مردم منجر شود، در حالی که افراد عادی چنین قدرتی ندارند. همچنین اشاره میشود که پادشاهان اگرچه قدرت بیشتری دارند، اما چون بدی باطن و دشمنی آنها با مردم نادر است، این آفت کمتر شامل حالشان میشود.
متن کامل گزارش
قال امیرالمؤمنین (ع): آفَهُ الوُزَرَاءِ خُبتُ السّریرَةِ: آفت وزراء بدی باطن است؛ چه، هر وزیری که باطن او بد باشد و با مردم در مقام نفاق باشد، درصدد ایذاء و اذیت ایشان درآید بی این که از ایشان امری صادر شده باشد که مستحق آن باشند و عاقبت وَبال[۱] و نکال[۲] آن عاید به او گردد و دنیا و آخرت او فاسد گردد. پس وزراء باید که باطن خود را با مردم صاف و بیغش نمایند تا آنچه کنند از راه عداوت و دشمنی نباشد، بلکه از روی استیجاب[۳] و استحقاق باشد و سبب زیان و خسران ایشان نگردد.
و تخصیص این معنی به وزراء - با این که بدی باطن در همه کس را بد است و آفت اوست - به اعتبار این است که وزراء را اقتدار زیادی باشد و آنچه خواهند توانند کرد؛ پس به آن اعتبار، باطن ایشان اگر بد باشد درصدد اذیت و آزار مردم برآیند و دنیا و آخرت خود را فاسد کنند، به خلاف دیگران که ایشان را چندان اقتداری نباشد، چه بر بدی باطن ایشان چندان اثری مترتب نگردد. و اقتدار پادشاهان اگرچه زیاده از وزراء است، نهایت چون بدی باطن ایشان و دشمنی ایشان با مردم نادر[۴] است و کم اتفاق میافتد؛ پس از آن راه، ایشان را این آفت نباشد.[۵]
**پاورقیها:**
[۱] سختی، عذاب
[۲] شکنجه سخت، عقوبت.
[۳] سزاوار شدن.
[۴] به ندرت
[۵] شرح غررالحکم و دررالکلم، ج۳، ص ۱۰۲، ۱۰۳.
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1117
برهه تاریخی: استقرار حکومت صفویان
زبان اصلی: فارسی
قالب کنش: رساله
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: دولتمردان