کنشگران / عالمان دینی
خلاصه
متن با تأکید بر لزوم رعایت عدالت توسط پادشاه آغاز میشود و آن را عامل دوام و بقای حکومت میداند. در ادامه، به مزایای دنیوی و اخروی عدالت برای حاکم اشاره میکند و این امر را از منظر شرع انور و انتظام امور مسلمین، ضروری میشمارد. سپس با استناد به دلیل عقلی، عدالت را موجب ازدیاد عمر و ثبات دولت و ظلم را عامل زوال آن معرفی میکند. در پایان، با نقل حدیثی از امام جعفر صادق (ع)، طولانی شدن دوران سلطنت را نتیجه عدالت و کوتاهی آن را پیامد ظلم حاکم بر مردم بیان میکند.
متن کامل گزارش
پادشاه را طریقه عدل در هر قضیه مسانحه در مُلک او لازم است، زیرا که دوام مُلک او به عدل است، همچنان که عدم آن به عدم آن [۱].
به سبب عدل پادشاه، خیر و برکت بهم رسد و این، مزیت عظیمی در دنیا و عقبی پادشاه را بر پادشاهان سابق و لاحق، حاصل گرداند و دلالت بر ترتیب این آثار، بر اختیار پادشاه دینپناهِ طریقه مذکوره را به جهت شرع انور و انتظام امور دارَین مسلمین در بلدان، از اعتبار اولیالابصار و اخبار اهلبیت اطهار (ع) هست. اما اعتبار، چون دلیل عقلی قائم است بر آن که عدل پادشاه موجب ازدیاد عمر و ثبات و دوام دولت اوست و خلاف آن، سبب خلاف آن، زیرا که بر طریقه عدلیه امامیه اثنیعشریه جایز نیست که الله تعالی آن کس را که خلاف عدل میکند بر عباد زیاده، لذا آنچه حسنات او در حالت خلاف عدل کردن وفا به عوض آن میکند، ممکن گرداند؛ و الا لازم میآید عدم امکان انتصاف و احقاق ذیالحق در حکمت حقه حکیم قادر بر هر چیز...
امام جعفر صادق(ع) میفرمایند: خداوند تبارک و تعالی برای کسی که به او سلطنت و فرمانروایی داده، مدتی از شبها و ایام و سالها و ماهها را منظور و مقدر فرمود. پس اگر در میان مردم به عدالت رفتار کند، خداوند به صاحب فلک امر میفرماید که در حرکتش سیر کند و در نتیجه ایام و شبها و سالها و ماهها و ماه طولانی گشته و در نتیجه، سلطنت او طولانی میشود؛ و اگر در بین مردم ظلم کند، باری تعالی به صاحب فلک امر میکند که در حرکتش تسریع نموده و شبها و روزها و سالها و ماهها را زود طی کند و در نتیجه، سلطنت وی کوتاه میگردد [۲].
**پاورقیها:**
[۱] علی خالقی، «کمرهای»، در: اندیشه سیاسی متفکران مسلمان (ج ۶)، ص۲۴۳ در: شیخ علینقی کمرهای، همم الثواقب، کتابخانه سپهسالار، شماره مسلسل ۱۸۴۵، ص ۲۵۰.
[۲] همان، ص ۳۵۵ - ۳۵۸.
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1044
برهه تاریخی: استقرار حکومت صفویان
زبان اصلی: فارسی
قالب کنش: نامه
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: شاه عباس اول صفوی