کنشگران / عالمان دینی
خلاصه
متن با نقل قولی از امیرالمؤمنین (ع) آغاز میشود که عاقلترین پادشاهان را کسی میداند که نفس خود را برای رعیت تربیت کند تا جایی برای اعتراض باقی نماند و رعیت را نیز به گونهای اداره کند که حجت او بر آنها ثابت شود. در ادامه، این دو اصل تبیین میشود که پادشاه باید از ستم بر مردم خودداری کرده و ستم دیگران را از آنها دفع کند، از تکبر بپرهیزد، با هر کس متناسب با جایگاهش رفتار کند و به ویژه به فقرا و مساکین احسان نماید. این شیوه رفتار باعث میشود که مردم دیگر اعتراضی نداشته باشند و حقوق پادشاه بر آنها ثابت شده، امنیت و رفاه خود را مدیون او بدانند و به اطاعت و دعای خیر برای او مشغول شوند.
متن کامل گزارش
قال امیرالمؤمنین (ع): اَعقَلُ المُلُوکِ مَن ساسَ نَفسَهُ لِلرَّعِیّهِ بِما یَسقُطُ عَنهُ حُجَتُها وَ ساسَ الرَّعِیةَ بِما تَثبُتُ بِهِ حُجَتُهُ عَلَیها:
عاقلترین پادشاهان کسی است که ادب کند و امر و نهی کند نفس خود را از برای رعیّت[۱] به آنچه ساقط شود از او حجتِ ایشان؛ یعنی بر نحوی که از برای ایشان حجتّی و جای اعتراضی بر او نماند، و ادب کند و امر و نهی کند رعیّت را به آنچه ثابت شود به آن حجت او بر ایشان.
و پوشیده نیست که این هر دو به این میشود که ستم نکند بر ایشان و دفع ستم دیگران از ایشان نماید و تکبّر زیاد نکند و با هرکس به قدر رتبه و فراخور مرتبه او سلوک نماید و بذل و احسان کند بر ایشان خصوصاَ فقرا و مساکین ایشان که در حقیقت به منزله عیال، پادشاهاناند، و همچنین جمعی که از راه دیگر وجه معاشی نداشته باشند و همیشه پرورده نعمت پادشاهان باشند،؛ زیرا که هرگاه چنین سلوک کند، دیگر ایشان را بر او حجتی و سخنی نماند که چرا با ما چنین سلوک کردی و حجّت او برایشان ثابت شود؛ یعنی ثابت شود حقوق او بر ایشان و این که به دولت او در امنیّت و رفاهند و باید که اطاعت و فرمانبرداری او نمایند و به دعا و ذکر خیر او مشغول باشند.[۲]
**پاورقیها:**
[۱] مردم.
[۲] شرح غرر الحکم و درر الکلم، ج۲، ص ۴۷۵، ۴۷۶.
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1117
برهه تاریخی: استقرار حکومت صفویان
زبان اصلی: فارسی
قالب کنش: رساله
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: پادشاهان، ملت ایران