کنشگران / عالمان دینی
خلاصه
مهمترین وظیفه حاکم را اجرای عدالت میداند. والیان و حاکمان دوستدار اهلبیت (ع) باید عملکرد خود را بررسی کنند؛ اگر ظالم و ستمگر باشند، از حکومت الهی معزول هستند، اما اگر عادل باشند و به نیاز شیعیان و فقرا رسیدگی کنند، حکومتشان عطیه الهی است. دولتمداران باید بدانند که اگر عملکردشان بر پایه عدل باشد، حکومتشان الهی است و در غیر این صورت، غصبی است. حاکم نباید در تأمین حقوق مردم کوتاهی کند و لازم است برای ادای حقوق، دارایی بدهکاران را به فروش برساند تا کسی جرأت تعلل در پرداخت حق مردم را نداشته باشد. حکمرانان را شبان مردم میداند که وظیفه دارند رعیت را از خطرها و تهدیدها حفظ کنند.
متن کامل گزارش
مهمترین واجب و فریضه بر یک حاکم، اجرای عدالت است.[۱] والیان و حاکمان که دوستداران اهلبیت (ع) محسوب میشوند باید به خویشتن نگاه کنند که اگر از اهل ظلم و ستمگریاند، از حکومت الهی معزول هستند؛ و اگر از اهل عدل بوده و در مقام برآوردن نیاز شیعیان و دستگیری از فقرای آن میباشند بدانند که این دولت، دولتی است که از جانب خدا به آنان رسیده و باید سپاس آن را بجا آورند.[۲]
دولتمداران باید بنگرند که اگر عملکرد آنان مبتنی بر عدل است، بدانند که حکومتشان عطیه الهی است؛ اما اگر عملکردشان مبتنی بر ظلم باشد، پس دولتشان غصبی است که آن را به ناحق از صاحبان اصلی یا گماشتگان آنان ربودهاند.[۳]
شایسته نیست حاکم در کار تأمین حقوق مردم کوتاهی کند، بلکه لازم است دولت، خانه و داراییهای بدهکاران را به فروش گذارد تا مردم مجبور به ادای حق شوند و در نتیجه کسی جرأت بر تعلل در زمینه پرداخت حق مردم را پیدا نکند.[۴]
حکمرانان، شبانان مردماند و بر آنان لازم و فرض است که رعیت را از خطرها و تهدیدها حفظ نمایند.[۵]
**پاورقیها:**
[۱] اندیشه سیاسی سید نعمتالله جزایری، ص ۹۰؛ به نقل از: الانوار النعمانیه، ج ۳، ص ۳۱۴.
[۲] همان، ص ۵۷، ۶۹؛ به نقل از: الانوار النعمانیه، ج ۳، ص ۱۲۷، ۲۹۷.
[۳] همان، ص ۷۰؛ به نقل از: مسکن الشجون فی حکم الفرار عن الطاعون، ص ۵۰. جزایری این کتاب را در ۷ رجب ۱۱۰۳ق نوشته است.
[۴] همان، ص ۹۳؛ به نقل از: غایه المرام فی شرح تهذیب الاحکام، ج ۷، ص ۵۳. جزایری این کتاب را در ۱۲ ربیعالثانی ۱۰۹۹ ق نوشته است.
[۵] همان، ص ۹۶، ۹۷؛ به نقل از: مسکن الشجون...، ص ۴۹.
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1089
برهه تاریخی: استقرار حکومت صفویان
زبان اصلی: فارسی
قالب کنش: رساله
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: حکومت صفوی، دولتمردان، پادشاهان