کنشگران / عالمان دینی
حاج سید نصرالله تقوی اخوی
سیاستمدار
خلاصه

متن با تبریک ورود ولیعهد و ابراز شکرگزاری از عواطف شاهانه آغاز می‌شود که به مملکت حیات تازه بخشیده و اساس سلطنت را بر عدل استوار ساخته است. در ادامه، از ولیعهد درخواست می‌شود که به سخنان دسیسه‌چینان گوش ندهد و همواره رأی حقیقت‌نمای خود را حَکَم قرار دهد، زیرا دلسوز واقعی کسی است که دولت و ملت را به اتحاد دعوت کند و ماده اختلاف را از بین ببرد. سپس، به کسانی اشاره می‌شود که با خباثت، مملکت را ویران و رعیت را پریشان کرده‌اند و اکنون با چاپلوسی، خود را دولت‌خواه و ملت را فتنه‌جو معرفی می‌کنند. متن تأکید می‌کند که احیای مملکت و تقویت سلطنت تنها با وضع اساس صحیح و جذب قلوب ملت ممکن است و هرکس غیر از این راه را نشان دهد، خائن است. در پایان، از ولیعهد خواسته می‌شود که امور را با دقت و دوراندیشی بررسی کرده و بر طبق صلاح حال و مآل فرمان دهد و با ابیاتی دعایی برای ولیعهد و خاندان او به پایان می‌رسد.

متن کامل گزارش
بسم‌الله الرحمن الرحیم. ورود ظفرنمود موکب مسعود را از جانب عموم ملت با نهایت شرف و افتخار تبریک خالصانه و تهنیت صادقانه تقدیم می‌نمائیم و از این عواطف خسروانه و عنایات کامله شاهانه که به یک تحریکِ آنامل[۱] فیض شامل، مملکت را حیات تازه بخشید و اساس سلطنت را بر بنیان قویم نهاد و قواعد عدل جهانبانی را در این خانواده، مؤبّد[۲] داشته، این سعادت را موافق مأمول جمهور[۳] در دودمان ابد توأمان[۴] تا دامنه قیامت موصول و مخلّد فرمود، شکرگذاریم و در برابر این نعمت جهان قیمت، از خداوند جل شأنه توفیق می‌طلبیم که به تقدیم خدمت و پاس حقوق ولیّ نعمت، بهره‌مند شویم و تکمیل امر را از یُمن همت والانهمت خواستاریم که اقدامات خالصانه ملت را با نواخت ملاطفت، نشانه تلقی فرمایند \[؟\] و به حُسن قبول بپذیرند و اتمام احسان پدر تاجدار مهربان را در رفع موانع و جلب مقتضیات، تقویت فرمایند و عرایض دولتخواهانه و مستدعیات صادقانه را[۵] نشان غرض تصور نفرمایندکه مقصودِ جملگی یکی است و منظوری جز خیر دولت و ملت در میان نیست. و اهمّ مستدعیات، آن است که هیچوقت به اصغاء[۶] اهل دسیسه که برخلاف صلاح، وسوسه می‌کنند خاطر انور را مکدّر ندارند و همواره در اینگونه اظهارات، رأی حقیقت‌نمای خود را حَکَم دانند؛ چه نظری که صاحبخانه را در صیانتِ خانه خود درکار است حواشی را نیست که آنها را غرضی دیگر هست و صاحب بیت را مقصودی دیگر. امروز مشفق امین و عاقل صدیقِ عاقبت‌بین کسی است که دولت و ملت را به جهت جامعه اتحاد و اتفاق دعوت کند و به جِدّ تمام، ماده اختلاف و نفاق را از بین مرتفع سازد، نتایج خیریه موافقت را چنان خاطرنشان جانبین کند که هریک از آحاد رعایا در مقام تعظیم لوای مهر اعتلای سلطنت از جان و دل کوشش کنند \[و\] شرف و عزت خود را تابع ازدیاد شوکت و عظمت دولت دانند و عواقب وخیمه مخالفت را آنگونه ظاهر و آشکار نمایدکه هرکدام ضعف و انکسار[۷] دیگری را خواری و هوان[۸] خود پندارند. اعدی عدو[۹] دولت و ملت آن کس است که مابین این دو را تفرقه نهد، هریک از آنها را بر ضدیت و مُباغّضت[۱۰] دیگری تحریص و تشجیع کند. البته بر خاطر خطیر حقانیت تخمیر پوشیده نیست‌کسانی‌که در این تمادی[۱۱] اوقات به خبط یا به خباثت، موافق میل و ارادت خود، مملکت را ویران و رعیت را پریشان کرده‌اند هیچگاه به قصور یا تقصیر خود معترف نمی‌شوند و هرگز راضی نخواهند بود که دیر یا زود تجاوزات آنها موقوف و تصرفاتشان محدود شود و از آنجا که همیشه به ملازمتِ حضور، سرافرازند[۱۲] همه روزه به زبان چاپلوسی عرایضِ خلاف اظهار کنند، خود را دولت خواه، و ملت را فتنه‌جو و خودخواه قلم دهند؛ لکن چیزی که مایه امیدواری است همین است‌که جلیل و دقیق امور بر ضمیر منیر مخفی و مستور نیست[۱۳]. مراتب دولت‌خواهی اینگونه مردم از مراجعه به خدمات سابقه، معلوم و عرایض امروزه آنها بر خلاصة اعمال‌گذشته معطوف خواهد بود. مثلاً وانمود می‌کنند که در \[صورت\] وضع قانون اساسی و اجرای امور از روی قواعد ملی، دولت ضعیف و مسلوب الشرف یا ملت جری و غالب‌الطرف می‌شود. رد و قبول این قول از مقایسه وضع حالیه ایران بر دول اساسیه و متمدنه، خاصه دولت جوان‌بخت ژاپون به آسانی ظاهر می‌گردد. با آنکه امروز بعد از تأمل در جمیع وجوه محتمله یافت می‌شودکه احیای این مملکت و تقویت بنیانِ سلطنت، منحصر به وضع اساس صحیح و جذب قلوب عموم ملت است در حقیقت آخرالدواء همین است و هرکس خاطر همایونی را به غیر این طریق متوجه کند دشمن است نه دوست، خائن است نه دولتخواه و امین. کدام خیانت از این بالاتر می‌شود ملت ضعیفی که با همه ضعف و ناتوانی به طیب خاطر حاضر است بضاعت مُزجات[۱۴] خود را نقد کند و رفع حاجت فعلی ولی نعمت خود را متعهد شود که زیاده بر این، مقاصد دولت پایمال اغراض داخله و دستخوش نیات خارجه نگردد، لازال[۱۵] دولت را بر تهدید و انذار، بلکه بر شکنجه و آزار او ترغیب و تحریص کنند و در این شکار خانگی، خود را جان‌نثار و خدمتگزار جلوه دهند؟ الحق این دشمنانِ دوست‌نما می‌خواهند این نام نیکی را که از این خانواده به تمام دنیا منتشر گشته و پس از تهنیتی که از ممالک معظّمه به این دربار معدلت‌مدار آمده، خدای نخواسته به وساوس اغراض و دسائس امراض، تضییع کنند و این مشت رعیت غیرتمند باوفا را یکباره از موالی خود مأیوس و ناامید سازند. رجاء واثق کافّه خلایق آنکه همیشه امور معروضه را با فکر دوربین از خاطر الهام مظاهر بگذرانند، بعد از دقت تمام و ملاحظه صلاح حال و مآل بر طبق آنچه صواب دانند فرمان دهند. خداوندا تو آگاهی که ما را نکرده جز صلاح مُلک و ملت چو شَه بر بندگان از راه احسان تو نیز او را خداوندا شفا بخش ز رنج آزاد فرما جسم و جانش چه بوده است از شهنشه در تمنا تقاضایی ز شاهنشه رعیت عطا فرمود این مقصود شایان به عجز ما نگر او را به ما بخش ز خسروزاده خرم کن روانش دو چشمش روشن از دیدار دلبند قوی کن پشت و بازویش ز فرزند به جز زین خاندان هرگز جهانبان مبادا مُلک ایران را ز شاهان **پاورقی‌ها:** [۱] جمع انمله: سر انگشتان [۲] دائمی [۳] مأمول جمهور: آرزوی اغلب [۴] در اصل: ابدا تومان [۵] در اصل: صداقت [۶] شنیدن [۷] شکست [۸] ذلت [۹] اعدی عدو: دشمن‌ترین دشمن [۱۰] کینه، دشمنی [۱۱] درازنای روزگار، گذر زمان [۱۲] در اصل: سرافرازند تواند بود که [۱۳] در اصل: است [۱۴] بضاعت مزجات: مایه اندک [۱۵] پیوسته
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1285
برهه تاریخی: نهضت مشروطه
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: بیانیه عمومی
قالب کنش: نامه
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: محمدعلی میرزا (ولیعهد)
حاکم زمان: مظفرالدین شاه قاجار

موضوعات و دسته‌بندی‌ها