کنشگران / عالمان دینی
ادیب الممالک فراهانی
شاعر
خلاصه
این شعر با طرح این پرسش که آیا دموکرات بودن در کشوری که قرآن کتاب اصلی آن نیست، صحیح است و آیا اعتدال تنها یک لفظ زیباست، به نقد احزاب دموکرات و اعتدالی میپردازد. در ادامه، با اشاره به اینکه مرام و بیانات این احزاب مورد پسند واقع شده، اما در عمل نتیجهای نداشته، به وضعیت رنجبران و فراموشی زبان وطن اشاره میکند. در پایان، به پیامدهای حضور مستشاران انگلیسی و نوکران روس در کشور و زیانهای ناشی از آن میپردازد.
متن کامل گزارش
دموکرات باشد به مُلکی صواب
که آنجا نباشد چو قرآن کتاب
اگر اعتدال است لفظی قشنگ
بگو زین قشنگی چه آمد به چنگ
مرام شما را همه دیدهاند
بیاناتتان را پسندیدهاند
ولی آه کاندر زمان عمل
آریستو کرات[۱] بود و بئسَالبَدَل[۲]
تو گفتی که راحت شود رنجبر
چرا تیره شد روزش از گنج بر
تو گفتی معارف نمایی زیاد
زبان وطن از چه دادی ز یاد
اگر مستشار، انگلیسی بود
همه مملکت انگلیسی شود
اگر شاه نوکر[۳] ز روس آورد
زیانش همه سُند روس[۴] آورد
**پاورقیها:**
[۱] اشراف، محافظهکار. در اصل:آریستوکراس
[۲] بئسالبدل: چه جایگزین ناشایستی!
[۳] کارشناس، کارمند
[۴] مجازاً: بیماری زردی
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1328
برهه تاریخی: نهضت مشروطه
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: بیانیه عمومی
قالب کنش: بیانیه
کنشگران و ذینفعان