بر تمام سیاسیون عالم واضح است که بزرگ پلتیک [۱] روس که در این انقلاب برای بردن ایران اعمال نموده، جلب قلوب و تَطمیع [۲] نفوس و بردن ایرانیان در تحت حمایت خود بوده است. پس از آن که مبادی عالیه روحانیین از این دسیسه مطلع شده، برای سدّ این باب‌الابواب فساد و عطف عنان ایرانی‌ها از قونسولگری‌های روس، بدواً اعلان عفو عمومی داده و عامه را امیدوار، تُمَّ بَعدَ ذلک [۳] محض استجلاب [۴] مقصرین ملت به داخله و احقاق حقوق ملت از آنان، سُدّه سَنیّه [۵] و عتبه مقدسه را مأمن و مأوی و ملجأ [۶] برای آنها قرار داده، به حدی در این خصوص اهتمام فرمودند که حاجی ظهیرالملک کرمانشاهی را پس از ورود به قونسولگری روس بغداد، ثقه‌الاسلام آیت‌الله‌زاده اعظم، آقا میرزا مهدی دامت برکاته تأمینات داده، به نجف اشرف طلبیدند و تلگرافات و توسطات به طهران فرموده، امر او اصلاح و باکمال امیدواری دادن عهود [۷] و مواثیق [۸] مُتقَنه [۹] در همراهی با ملت مالاً و جاناً مراجعت نمود. مقصرین مطرود [۱۰] که این اقدامات و الطاف را دیده، تمام به طمع افتاده طریق نجف اشرف را رهسپار و به خیال توسل و التجاء مشرف می‌شدند. نایب‌الصدر زنجانی آمد، حاجی میرزا ابوالقاسم امام جمعه طهران آمد، مشمول مرحمت شدند. انابه [۱۱] آنها قبول و توسط [۱۲] درباره آنان به امناءِ دولت و ملت \[انجام شد\]، در ضمن مشغول احقاق حقوق برآمده، اِستنطاقات [۱۳] می‌شد که ناگهان کارکنان روسی که در اطراف بلاد به لباس مشروطه‌طلبی خدمت به روس می‌کنند، دیدند که این مأمن و ملجأ، دوام و ثباتی به هم رساند، روس از مقصد دور می‌شود، با تمام قوی در مقام هتک و بی‌احترامی این عتبه مقدسه و انداختن آن از مأمنیت بر آمده، به دسایس و وسایس کتبی و تلگرافی کردند آنچه کردند. و با آن عمل زشت، اداره روحانیت را بسی از مقصد استقلال مملکت به یک طرف افکنده. ما از اعمال این اغراض عجب نداریم؛ چه، از قدیم زمان خانه ساده‌لوحان ایران به همین پلتیکات خراب شده است و تنبهی برای آنان حاصل نیست، عجب و اسف از مدیر یک جریده است که با این که خود را طرفدار مشروطیت دانسته، اظهار خلوص بر بزرگان ملت می‌نماید، بدون تأمل و تردید [۱]، صورت شبنامه را - که نویسنده او معلوم نیست - در صفحه جریده خود مندرج و زحمات چندساله آیت‌الله زاده اعظم آقا میرزا مهدی را که در تقویت مشروطیت از مال و جان عزیز گذشته و هنوز مقروض یک هزار لیرای عثمانی مصارف تلگرافات خارجه و داخله که درحمایت ملت شده است می‌باشد، به هدر داد و نوع اهل علم را از درج آن صحیفه از خود متنفر نموده، به حدی که جرایدِ او را مرجوع [۲] داشته و قبول نفرمودند. از جنابعالی متمنی است که غرض حضرت مستطاب آیت‌الله خراسانی را از پناه دادن مقصرین به بیان صحیح به عموم فهمانیده، ارباب جراید را که سمت تسامخی دارند نُصحاً [۳] اعلام فرمایند بیش از این تیشه بر ریشه اسلام نزنند و حدود مؤسسین معدلت را محفوظ و ناموس اسلام را محترم دارند. حررّه الاحقر: محمد النجفی* **پاورقی‌ها:** [۱] سیاست [۲] آزمند ساختن، به طمع انداختن [۳] پس از آن، سپس [۴] جلب نظر کردن [۵] سده سنیه: محضر شریف، پیشگاه عالیمقام [۶] پناهگاه [۷] جمع عهد: وعده‌ها [۸] جمع میثاق: پیمان‌ها [۹] استوار، محکم [۱۰] رانده شده [۱۱] توبه، پشیمانی [۱۲] واسطه‌گری، پا در میانی [۱۳] بازجویی و بازپرسی [۱] در اصل: تردی [۲] بازگشت دادن [۳] از روی پند و نصیحت * \[روزنامه\] حبل‌المتین، س ۱۸، ش ۸، مورخ ۹ شعبان ۱۳۲۸ ق، ص ۷.