کنشگران / عالمان دینی
خلاصه
در گذشته، به دلیل سنی بودن پادشاهان و تقیه شیعیان، نماز جمعه اقامه نمیشد. با روی کار آمدن پادشاهان صفوی و ترویج دین مبین، نماز جمعه به صورت علنی اقامه شد و اولین بار توسط شیخ نورالدین علی بن عبدالعالی در اصفهان برگزار گردید. پس از او علمای دیگری نیز در شهرهای مختلف به اقامه نماز جمعه پرداختند. در زمان غیبت، اگر خوفی نباشد و ندا کنند، اقامه نماز جمعه واجب است. با وجود حمایت پادشاهان صفوی از شعائر اسلامی، حسادت و رقابت میان طلاب گاهی مانع از اقامه صحیح نماز جمعه میشود.
متن کامل گزارش
چنین ظاهر میشود که وجه ترک نماز جمعه همین بود که چون همیشه پادشاهان، سُنی بودند و خود اقامه میکردند یا منصوب ایشان و شیعیان از روی تقیه نمیکردند یا با ایشان میکردند تا آن که حق سبحانه و تعالی به فضل عمیم خود، پادشاهان صفویه را - انار الله تبارک و تعالی برهانهم - مؤید گردانید به ترویج دین مبین حضرات ائمه معصوم - صلوات الله علیهم اجمعین - بعد از آن نماز جمعه را علانیه بجا آوردند و اول کسی که بجا آورد، شیخ نورالدین علی بن عبدالعالی بود.
شنیدم از ابوالبرکات و از جد خودم که چون شیخ علی [کرکی] به اصفهان آمدند، در مسجد جامع عتیق، نماز جمعه بجا آوردند، تمام مسجد پر شد که دیگر جا نماند و بعد از او شیخ حسین بن عبدالله - طاب ثراه - نماز جمعه بجا میآوردند و بعد از او مولانا عبدالله - طاب ثراه - و بعد از او سیدالفضلا میر محمدباقر داماد - نوّر ضریحه - و بعد از او شیخ بهاءالدین محمد - قدّس سرّه - بجا آوردند و در نجف اشرف، مولانا احمد اردبیلی- قدّس سرّه - میکردند و در جبلعامل، شیخ حسن و سید محمد و در مشهد مقدس میرمحمدزمان - انارالله مراقدهم الزکیه - بجا آوردند. مجملاً به برکت ایشان رواج شرع شد و بعد از آن ترک نشد و امید است که این دولت ابدپیوند، متصل به ظهور حضرت صاحبالامر - صلوات الله علیه - شود و همیشه شعایر اسلام و ایمان برپا باشد، بجاه محمد و عترته الاقدسین.
در زمان غیبت اگر خوفی نباشد و ندا کنند، اقامه نماز جمعه واجب باشد والافلا؛ و بالخاصه نماز جمعه همیشه نماز جمعه بیخوف نبوده است. در این بلاد [ایران] که الحمد لله رب العالمین، با آن که پادشاهان صفویه - ادام الله ظلالهم علی کافة العالمین - میخواهند که همیشه شعائر ایمان و اسلام برپا باشد، طلبه در مقام نفی یکدیگر میشوند و بسیار است که سبب رفع آن میشوند؛ چون تخیل تفرّدی کردهاند و میکنند و در هیچ طایفه آنقدر حسد نیست که در این طایفه.
**پاورقیها:**
[۱] معروف به مجلسی اول
[۲] کامل
[۳] نقش خاندان کرکی، ص ۲۱۴، ۲۱۵؛ لوامع صاحبقرانی، ج ۴، ص ۵۱۳.
[۴] لوامع صاحبقرانی، ج ۴، ص ۵۳۹؛ سیاست و فرهنگ روزگار صفوی، ج ۱، ص ۶۰۹.
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1066
برهه تاریخی: استقرار حکومت صفویان
زبان اصلی: فارسی
قالب کنش: فتوا
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: عموم مسلمانان