کنشگران / عالمان دینی
خلاصه

متن با طرح یک استفتاء شرعی آغاز می‌شود که در آن از علمای دین درباره تکلیف مسلمانان در برابر هجوم دولت‌های کفار به ممالک اسلامی و اقدامات آنها از قبیل غارت اموال، قتل و اسارت زنان سؤال شده است. در ادامه، میرزا محمدتقی شیرازی با صدور فتوایی، بر وجوب دفاع از حرم خدا، رسول و ائمه اطهار و همچنین بلاد و نفوس مسلمین در برابر کفار تأکید می‌کند و این وظیفه را بر عهده عشایر، ایلات و عموم مسلمانان می‌داند. سپس شیخ‌الشریعه اصفهانی با استناد به اجماع علمای مذاهب مختلف اسلامی و آیه ۶۰ سوره انفال، بر لزوم بذل جهد و تلاش هر مسلمان قادر در دفاع از بلاد اسلامی و شکستن هیبت دشمنان دین تأکید می‌کند. او مسلمانان را به بیداری از غفلت فرا می‌خواند و نسبت به عواقب تسلط کفار بر دین، مساجد، مردان، زنان و اطفال مسلمانان هشدار می‌دهد و از آنها می‌خواهد که برای حفظ شرف و استقلال خود تلاش کنند.

متن کامل گزارش
چه می‌فرمایند علمای دین و مبیّنین احکام شریعت سیدالمرسلین علیه صلوات رب‌العالمین در این مسئله شرعیه که امروز دول سَبعه کفار که روس و انگریز و فرانسه و ژاپن و بلجیک و صرب و قره‌طاغ[۱] باشند، به دولت علیّه اسلامیه عثمانیه اعلان حرب نموده و از هر طرف براً و بحراً[۲] به ممالک اسلامی هجوم کرده و مشغول نهب اموال و قتل رجال و سَبی[۳] نساء و عدم[۴] بلاد مسلمین می‌باشند، آیا تکلیف عموم مسلمانان از هر مذهب و ملت و طریقه که باشند، دفاع کفار از بلاد اسلامیه و قتال و جدال با آنها هست یا خیر؟ و اگر کسی تمکن از رفتن و مدافعه نمودن و بذل اموال کردن داشته باشد، جایز است که ترک دفاع و بذل اموال نموده در خانه خود ساکت بنشیند یا حرام است؟ آنچه حکم الله است به طور واضح و آشکار در صدر این سؤال بیان فرموده و به خاتم شریف مزین و مختوم[۵] دارند. افتونا اجرکم علی الله[۶]. ای مسلمانان! اینک تهاجمات دشمنان دین بر حرم خدا و حرم رسول او و مَشاهد[۷] ائمه طاهرین صلوات الله علیهم اجمعین نزدیک شد. اینک کفار اراده کرده‌اند که دماء مسلمین را سَفک نموده[۸]، حرمت دین مبین را هتک کنند، بلاد مسلمین و شعائر و مَشاعر[۹] و نفوس مؤمنین در خطر اندر است. بنابراین بر جمیع عشایر و ایلات ساکنین در ثغور[۱۰] و حدود و بر عموم مسلمانان لازم و واجب است که با هرچه در قوه آنها است و ممکن‌شان می‌شود حفظ ثغور و حدود بلاد مسلمین را نموده، دفاع از حوزه اسلام را در عهده بگیرند. محمدتقی الشیرازی اهالی مذاهب معروف[۱۱] مسلمین امروزه منحصر است در فِرَق سُنیّه و امامیه و اسماعیلیه و زیدیه و وهابیه و خوارج. جمع علما، جمیع این مذاهب، اتفاق و اجماع دارند که با هجوم کفار بر بلاد مسلمین و اشتغال به قتل رجال و نهب[۱۲] اموال و بلند کردن کلمه کفر و پست نمودن کلمه اسلام، بر هر مُسلم قادری لازم است به آنچه مقدور او است در دفاع کفار و مشرکین و کسر صولت[۱۳] معاندین دین، بذل جهد نماید و خود را از ملامت دنیا و عذاب آخرت نجات دهد و از قدر میسور[۱۴] به تقصیر و فتور راضی نشود. یکی به مال، دیگری به جان، ثالثی به بذل سلاح، رابعی به آبرو و جاه، خامسی به اِعمال حیله و تدبیر، سادسی به زدن تفنگ و هکذا. خداوند تبارک و تعالی فرموده: اَعِدّوا لَهُم مَا استَطَعتُم مِن قُوَه وَ مِن رِبَاطِ الخَیل تُرهِبُونَ بِهِ عَدُوَ اللهِ وَ عَدُوَکُم[۱۵]. و آنچه گفتیم هر یک قِسمی است از قوه، و صنفی است از عده‌ای برادران دین. و ای معاشر[۱۶] مسلمین! از خواب غفلت بیدار شوید قبل از آن که نعره‌های توپ و تفنگ و هیاهوی صفوف جنگ شما را بیدار کند. راضی نشوید توحید شما به تثلیث و مساجد شما به کنائس[۱۷] و اذان شما به ناقوس بدل شود و مردان شما سائس و مِهتر دوّاب[۱۸] کفار، و زنان و اطفال شما اسیر و غلام و کنیز اشرار شده، دست به دست فروخته شوند، یا با روهای باز و بدن‌های برهنه و شکم‌های گرسنه، دست آنها به گدایی نزد کفار دراز باشد. شرف خود را حفظ کنید و خود را نزد خدا و پیغمبر خدا روسفید کنید تا استقلال شما محفوظ بماند. ان شاء الله تعالی. حرره الخاطی الجانی: شیخ الشریعه الاصبهانی عفی عنه **پاورقی‌ها:** [۱] مونته نگرو [۲] از زمین و دریا [۳] اسارت (زنان) [۴] نابودی [۵] مُهر کردن [۶] برایمان فتوا دهید و اجرتان با خدا باشد. [۷] جمع مشهد: مکان‌های شهادت، مراقد [۸] ریختن خون، کشتار [۹] جمع مشعر: نمادها، شعارها. ممکن است معاشر به معنی گروه‌ها، جماعات باشد. [۱۰] جمع ثغر: مرزها [۱۱] شناخته‌شده [۱۲] غارت [۱۳] شکستن هیبت [۱۴] حد امکان [۱۵] سوره انفال، آیه ۶۰: در برابر آنان آنچه در قدرت دارید از نیرو و اسبان ورزیده آماده کنید تا به وسیله آنها دشمن خدا و دشمن خودتان را بترسانید. [۱۶] جمع معشر: گروه‌ها، جماعات [۱۷] جمع کنیسه [۱۸] مراقب و تیماردار چهارپایان
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1333
برهه تاریخی: نهضت مشروطه
زبان اصلی: فارسی
قالب کنش: فتوا
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: ملت ایران، علما و مراجع

موضوعات و دسته‌بندی‌ها