کنشگران / عالمان دینی
علمای مشهد
گروه
خلاصه
متنی به صورت پرسشنامه، محاصره مشهد و غارت اموال مردم توسط لشکریان عبدالله خان دوم ازبک را مورد انتقاد قرار میدهد. در ابتدا، مشروعیت این اقدامات را زیر سؤال میبرد و به ذریه پیامبر بودن اکثر ساکنان مشهد اشاره میکند. در ادامه، با استناد به آیات قرآن و احادیث نبوی، اتلاف محصولات و زراعات وقفی مشهد را حرام میشمارد و به وقف بودن باغات اطراف مشهد توسط اجداد خاقانی اشاره دارد. در پایان، به حرمت ماه رجب و عدم جواز جنگ در این ماه با کسانی که قصد جنگ ندارند، تأکید میکند.
متن کامل گزارش
جناب خان و لشکریان ایشان به چه دلیل و برهان، محاصره بلده مشهد مقدس و استیصال مردم او را که اکثراً ذریّه حضرت رسولاند، به خود حلال ساختهاند و دست نهب و تاراج و قتل بر حال و اموال و مزارع مردم و اوقاف سرکار فیضآثار[۱] گشادهاند؟[۲]
...به حکم آیه وَ لا تَأکُلَوا اَموالَکُم بَینَکُم بِالباطِل،[۳] و حدیث لا یَحِلّ مالُ امرءٍ مُسلِمِ اِلا عَن طِیبِ نَفسِهِ،[۴] چگونه اتلاف محصولات و زراعات مشهد مقدس مُعلّی حلال باشد؟... زراعات و باغات اطراف مشهد مقدس، وقف سرکار مزار فایضالانوار[۵] است که آباء و اجداد حضرت خاقانی وقف کردهاند.
اکثر ساکنان این دیار، از ذریّه پیغمبرند صلوات الله و سلامه علیه و آله و سلّم بر تقدیر تسلیم ...ماه رجب از جمله اشهر[۶] حرام است و قتل و حرب در آن ماه با جماعتی که در مقام حرب نیستند جایز نیست.[۷]
**پاورقیها:**
[۱] منظور از سرکار فیض آثار، حضرت رضا (ع) است.
[۲] قصصالخاقانی، ج ۱، ص ۱۴۰؛ مجالس المؤمنین، ج ۱، ص ۱۰۱.
[۳] بخشی از آیه شریفه ۱۸۸ سوره مبارکه بقره: اموالتان را در میان خود به باطل و ناحق نخورید.
[۴] پیامبر اکرم (ص): حلال نیست در مال مسلمانی تصرّف شود، مگر با طیبخاطر او باشد.
[۵] منظور، امام رضا (ع) است.
[۶] جمع شهر: ماهها.
[۷] تاریخ عالمآرایعباسی، ج ۲، ص ۶۱۰ - ۶۱۱. این جملات، نقلقولهایی است که از خلال نامه علمای اهلسنت ازبک استخراج شده است.
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 996
برهه تاریخی: استقرار حکومت صفویان
زبان اصلی: فارسی
قالب کنش: نامه
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: عبدالله خان دوم ازبک