در این زمان، صاحب اعمال عجیب و تصاویر غریب و صناعات دقیق و علم هندسه و ریاضی، فرنگان باشند و به آن اعمال و علوم مخصوص‌اند و در آن باب نظیر ندارند. در این زمان سلطان دریاها با فرنگیان است و خشکی‌ها با مسلمانان. و گویند: دین، دین محمدی؛ و کِشتی، کشتی فرنگی.[۱] در زمان ما در اصفهان، مردی فرنگی فاضل مهندس ذوفنون است که در ریاضیات-علی‌الخصوص-عدیل و سهیم ندارد و آلتی ساخته است و از استادان فرنگ فراگرفته که چون از آن آلت نظر کنی در شب، بسیار ستارگان که دیده نشده‌اند دیده شوند. و هیئت آن بر مثال انبوبی است همچون نی هندی که از آن نیزه می‌سازند به طول دو ذرع تخمیناً و از نی نیز غلیظ‌تر. از مقوای کاغذ ساخته‌اند و در دو طرف آن، در شیشه مدوّر همچون عینک نصب کرده. سرّ آن صنعت در آن دو شیشه و هیئت آنهاست در تدویر[۲] و تعقیر[۳] و مثل اینها. چون چشم بر یک شیشه نهند و از درون آن نی بنگرند، این اثر بر آن دو شیشه مواجه هم مترتب گردد و بس عجیب است. **پاورقی‌ها:** [۱] همان، ص ۴۲۰. [۲] گِرد کردن [۳] معقر کردن، گود کردن