اعلان جهاد علیه روس ها
این فتوا با تأکید بر وجوب جهاد و نفی هرگونه تردید در آن، به قصد روسها برای تسخیر ولایات اسلامی و تسلط بر بلاد مسلمین اشاره میکند. در ادامه، به وضعیت اسفبار مسلمانان تحت حکومت روسها و ستمهای وارده بر آنان میپردازد و در نهایت، بر حرمت کنارهگیری از قتال با این طایفه تأکید میکند.
اعلان جهاد علیه روس ها و ارشاد دولتمردان ایران در امر مملکت داری
متن با اشاره به هجوم کفار روسیه و تصرف ولایات اسلامی و معطل ماندن شعائر دینی آغاز میشود و خطر نابودی اسلام را گوشزد میکند. سپس، مجاهدین فی سبیل الله را به سه دسته اخص (فرمانروا و شاه)، خواص (وزرا و مسئولین تجهیز سپاه) و عوام (لشکر و مردم دیندار) تقسیم کرده و وظایف هر گروه را تشریح میکند. تأکید میشود که سستی در جهاد، نه تنها به قتل و غارت منجر میشود، بلکه بنیان دین را منهدم کرده و خسران ابدی به بار میآورد. در ادامه، اهمیت برپایی شریعت توسط پادشاه و امیر لشکر برای انتظام امور و جلب محبت رعایا بیان میشود. همچنین، بر لزوم رعایت عدالت در برخورد با رعایا و جلوگیری از ظلم و تعدی کارگزاران تأکید شده و عواقب سوء بیعدالتی و غفلت از احوال مردم، از جمله سلب دولت از حاکم، گوشزد میشود. در پایان، به اهمیت انتخاب وزیر باتدبیر و خداترس و رجوع به علمای عامل در امور شرعی اشاره شده و وعده نصرت الهی در صورت رعایت این اصول داده میشود.
شرح جنایات روس ها در مناطق اشغالی ایران
این متن با اشاره به تجاوز روسها به مناطق مسلماننشین ایران و قصد آنها برای نابودی دین، جان و ناموس مسلمانان آغاز میشود. در ادامه، به وجوب جهاد و دفاع در برابر کفار تأکید شده و علمای معاصر را به نگارش رسالههای جهادیه تشویق میکند. سپس، به تفصیل جنایات روسها در شهرهای اشغالی مانند شوشی و دربند میپردازد؛ از هتک حرمت مساجد و مدارس دینی تا اجبار مسلمانان به کارهای پست و تحقیرآمیز، و همچنین تعرض به زنان و دختران مسلمان. نویسنده به غارت اموال و اراضی مردم و تلاش روسها برای تغییر دین و فرهنگ مسلمانان اشاره میکند و سرنوشت تلخ مردم غازان و قرم را به عنوان عبرتی برای دیگران بیان میکند. در پایان، با استناد به آیات قرآن و احادیث، بر اهمیت امر به معروف و نهی از منکر و جهاد تأکید کرده و از علما و مسئولین میخواهد که در برابر این ظلم سکوت نکنند و با حمایت از پادشاه وقت (فتحعلی شاه قاجار) به دفع دشمن بپردازند.
پاسخ به مسائل مربوط به امر جهاد (با روس ها)
این فتوا با اشاره به تجاوزات دوازده ساله روسیه به بلاد اسلامی، از جمله تسخیر اراضی، دستگیری و کوچاندن مسلمانان، هتک حرمت نوامیس و منع شعائر دینی، به ضرورت جهاد علیه کفار روس میپردازد. در پاسخ به سؤالات مطرح شده، جهاد را در ابتدا واجب عینی و سپس کفایی اعلام میکند و بر عدم نیاز به اذن مجتهد در این خصوص تأکید دارد، هرچند کسب اذن را احوط میداند. در ادامه، وضعیت شهیدان این جنگ را از نظر غسل و کفن بررسی کرده و فرار از معرکه را گناه کبیره و مستوجب حد و تعزیر میشمارد. همچنین، جواز استفاده از آلات جنگی جدید (مانند طبل) و آموزش نظامی توسط کفار فرنگی را به شرط ضرورت و عدم ارتکاب محرمات، صادر میکند. در پایان، به وجوب مهاجرت مسلمانان از بلاد تحت تصرف کفار در صورت عدم توانایی اظهار شعائر اسلامی اشاره کرده و مسلمانانی را که به کفار کمک میکنند، مستحق قتل و بدتر از کفار میداند و حکم مرتد فطری را بر آنان جاری میسازد.
پاسخ به مسائل مربوط به امر جهاد (با روس ها)
این فتوا به سؤالاتی درباره وجوب جهاد با روسها، جواز آموزش فنون جنگی جدید، حکم «مؤلفة قلوبهم» برای کمککنندگان غیرمسلمان، اولویت جهاد بر حج و زیارت، حکم کسانی که با دشمن همکاری میکنند و وضعیت اهل کتاب همپیمان با روسها پاسخ میدهد. همچنین به جواز حضور علما در میدان جنگ و ثواب ترغیبکنندگان به جهاد اشاره میکند. در پایان، به مسائل مالی مربوط به جهاد، حکم نماز مجاهدین و وضعیت شهدای جنگ میپردازد و تأکید میکند که دفاع از اسلام و مسلمین در برابر تهاجم کفار واجب است و خراج اراضی میتواند صرف مجاهدین شود.
پاسخ به مسائل مربوط به امر جهاد (با روس ها)
این فتوا با تأکید بر شهادت مجاهدین در جهاد دفاعی زمان غیبت آغاز میشود و آن را مأمور به و مأذون فیه میداند. در ادامه، به پادشاه هشدار میدهد که با ظلم و ستم مردم را به سمت کفار سوق ندهد، زیرا این امر گناه بزرگی است. سپس به جواز پوشیدن لباس کفار در جنگ، در صورت لزوم و برای سرعت و سهولت در امور جنگی، اشاره میکند و استعانت از کفار و اهل خلاف را در صورت ایمنی از خیانتشان جایز میشمارد. در بخش بعدی، بر وجوب نشر احکام جهاد توسط علما تأکید میکند و غفلت مردم از این امر و دشواری تکلیف جهاد را گوشزد مینماید. در ادامه، به نقد ادعای کفار مبنی بر قصد صرفاً سلطنت میپردازد و آن را حیلهای برای آرام کردن مسلمین میداند که در نهایت به محو اسلام و تضعیف اعتقادات منجر خواهد شد، به ویژه برای اطفال و صغار. سپس، به تفصیل اسباب وجوب قتال را بیان میکند که شامل خوف بر اسلام، مسلمین، ذریه ایشان و تصرف بلاد میشود و خوف ارتداد را از خوف قتل و اسارت بزرگتر میداند. در ادامه، به وجوب نهضت و سرعت عمل در دفاع از آذربایجان در برابر هجوم روسها اشاره میکند و عذر تراشی برای عدم جهاد را مردود میشمارد. در بخش دیگری، به جواز استفاده از تاکتیکهای جنگی دشمن (مانند صفآرایی) در صورت امکان غلبه اشاره میکند و ارتکاب معاصی توسط برخی از لشکریان اسلام را مانع از وجوب جهاد نمیداند. در نهایت، به دو مقام در وجوب جهاد اشاره میکند: اول، وجوب نهضت بر عموم مکلفین برای دفاع از مسلمین و بلاد اسلامی، بدون توجه به امانتداری یا خیانت پادشاه؛ و دوم، وظایف پادشاه در قبال جهاد و مردم، شامل بذل مال، انتخاب خزانهدار امین، صرف مال در مصالح مسلمین، تفقد از حال رعیت، عدم ایجاد مانع بین خود و مردم، عدم تکلیف مردم به مافوق طاقتشان و پرهیز از ظلم که منجر به طغیان مردم میشود.
اعلان جهاد علیه روس ها و تعیین فتحعلی شاه قاجار و عباس میرزا به سمت فرماندهان جنگ
بر هر مکلف بالغ و عاقل، به شرط امکان و قدرت لازم است که مجاهده با کفار، دفع شر اشرار و حفظ بیضه اسلام[۱] از تسلط کفره لئام[۲] کند، تا کفار بر بلاد مسلمین غالب نگردند و بر نفوس و اموال و اعراضشان[۳]، تغلب[۴] و تصرف نکنند و رسوم اسلام، مندرس[۵] نشود و شریعت ملک علام[۶] معطل نماند و این امر خطیر، منتظم نمیشود مگر به وجود رئیس دبیر که تجهیز عساکر[۷] و اشیاع[۸] و تدبیر جنود[۹] و اتباع کند؛ و چون ریاست و دولت و خلافت و سلطنت از جانب سلطان علی الاطلاق جل سلطانه، منتهی است به سلطان اعظم فتحعلی شاه و جناب اقدسش، در مجاهده متمکن[۱۰] است و بر مدافعه قادر؛ پس حضرت علیهاش را واجب است به وجوب عینی تعینی[۱۱] که تحمل اثقال[۱۲] جهاد و تجهیز عساکر و اجناد[۱۳] کند به آنچه موجب اتمام جهاد میشود، و همچنین واجب است بر کسی که آن حضرت او را معین و منصوب ساخته و به تهیه اسباب قدرتش پرداخته و اوست حضرت شریف شما. پس به وجوب عینی تعینی بر شما واجب است که اقامه امر جهاد کنید و بذل وسع در مدافعت از شریعت نمایید و بر تمامتکسانی که قدرت دارند، واجب است اطاعت فرمان شماکنند و در جیش[۱۴] شما حاضر شوند و مشغول جهاد گردند و با نیزهها و شمشیرها و سایر آلات، حرب و دفاعکنند تا نشکند شوکت اسلام و پوشیده نگردد معالم[۱۵] حلال و حرام. شما راست تقوی و تضرع به خدا و اعتماد به او در امور و بذل وسع در سد ثغور[۱۶] و اقامه شرایع اسلام و ترویج مسائل حلال و حرام و تحریص مردم به نماز جماعت و ادای اقسام عبادت و نصب پیشنمازان و واعظان برای ترغیب مردم به جهاد و مسارعت[۱۷] ایشان به دفاع اهل عناد[۱۸] و بیان نقص دنیای دنی[۱۹] و فوز سعادت ابدی، تا مرگ بر ایشان آسانگردد و بدانند که شهادت، عین کرامت است و نیل سعادت؛ قتیل[۲۰] این قتال، شهید است و نزد خداوند، سعادتمند؛ گناهش آمرزیده است و پایهاش بلند. و واجب است که مقصود شما از این کار، محض حفظ دین باشد و حراست اسلام و مسلمین. پس آلوده نکنید مقصود خود را به طلب ریاست فانی و تسلط مردمان در این دنیای دنی؛ چه صاحب فطرت بلند و همت ارجمند، ملتفت نشود به زخارف فانیه[۲۱] و اهتمام نکند در ریاسات زایله[۲۲]، بلکه جز رضای ربالعالمین نخواهد و جز تقرب دیان دین[۲۳] نجوید. قال الله عزوجل: تِلَکَ الدّارُ الاخرةُ نَجْعَلَها لِلَّذینَ لایُریدُونَ عُلُوّاً فی الارضِ و لا فَساداً وَ الْعاقِبَةٌ لِلمُتَّقین[۲۴]. خدا تقویت ما و شما به طاعت خود کند و به فوز جنت نزدیک گرداند. **پاورقیها:** [۱] اصل اسلام [۲] کافران فرومایه [۳] اعراض (جمع عرض): آبروها [۴] غلبه یافتن، دست یافتن [۵] فرسوده، بیاعتبار [۶] از القاب خداوند [۷] جمع عسکر: سپاهها، لشکرها [۸] جمع شیعه: پیروان [۹] جمع جند: سپاهها [۱۰] توانا [۱۱] در اصول فقه، واجبات به اعتبار مکلف و به اعتبار تکلیف به واجبات عینی و کفایی تقسیم شدهاند که واجب عینی نیز به اعتبار تکلیف، به واجب تعینی و تخییری تقسیم میشود. [۱۲] مشقات، سنگینیها، بارها [۱۳] جمع جند: سپاهها، لشکرها [۱۴] سپاه [۱۵] جمع معلم: نشانههای راه [۱۶] کوشش تمام برای بستن مرزها [۱۷] سبقت گرفتن، شتاب کردن [۱۸] ستیزهجویان [۱۹] پست [۲۰] کشته شده [۲۱] زینتهای نابردشدنی، کنایه از دنیاست. [۲۲] ریاستهای از بین رفتنی [۲۳] داور روز مکافات [۲۴] قصص، ۸۲: ما خانه ابدی آخرت را برای آنان که در زمین اراده برتریجویی و فساد و سرکشی ندارند، قرار دادیم و سرانجام و عاقبت برای تقواپیشگان است.
معرفی اشغالگران روسی به عنوان کفار حربی
متن با تقسیمبندی جهاد در اسلام به پنج قسم آغاز میشود. سپس به تفصیل به قسم نخست، یعنی جهاد دفاعی، میپردازد. این نوع جهاد در شرایطی واجب میشود که کفار قصد هجوم به سرزمینهای اسلامی را داشته باشند و بخواهند شعائر کفر را جایگزین اسلام کنند، مانند به صدا درآوردن ناقوس به جای اذان و ساخت کلیسا به جای مسجد. در ادامه، نویسنده به شدت گرفتن کفر با استیلای قائلین به تثلیث مسیحی و سایر منکرات اشاره میکند و در نهایت، فرقه روسیه را مصداق این کفار حربی معرفی کرده و برای خواری و خذلان آنان دعا میکند.
اعلان جهاد علیه روس ها
این فتوا با تأکید بر وجوب مقاتله با کفار در صورت قصد تغییر احکام اسلام و غارت مسلمین آغاز میشود و این عمل را مصداق «مقاتل فی سبیلالله» میداند. در ادامه، به عدم نیاز به اذن مجتهد جامعالشرایط برای دفاع در برابر هجوم کفار اشاره میکند و رجوع به مجتهد را صرفاً برای آگاهی از احکام قتال میداند. سپس، به جواز و مشروعیت آمادگی نظامی از طریق اسبتازی و تیراندازی و حتی گرو بستن در آنها میپردازد و تعلیم و تعلم توپ و تفنگ را در صورت لزوم برای دفع کفار، واجب میشمارد. در بخش دیگری، مقتول در این دفاع را شهید دانسته و احکام خاص شهید را برای او جاری میداند. فتوا مجدداً بر وجوب مقاتله با کفار تأکید میکند و بیان میدارد که اگر دفع پادشاه اسلامی مستلزم دفع بنای اسلام باشد، جهاد بر همگان واجب است و اطاعت از سلطان جائر در این امر نیز از باب مقدمه واجب است. در ادامه، به وضعیت خطرناک زمانه و هجوم دشمن دین (روسها) اشاره کرده و هرگونه کوتاهی در جهاد را موجب خواری و اسارت اسلام و مسلمین میداند. در پایان، به وجوب صرف اموال مستحبی در راه مقاتله با کفار در صورت لزوم اشاره میکند و در صورت تعارض با واجبات دیگر مانند حج، دفاع را مقدم میشمارد. همچنین، به تفاوت جهاد حقیقی (با اذن معصوم) و قتال برای حفظ اسلام و مسلمین میپردازد و بیان میکند که اگرچه دومی فضیلت شهادت را دارد، اما احکام جهاد حقیقی را شامل نمیشود.
اعلان جهاد علیه روس ها
این فتوا با اشاره به قصد کفار برای تسلط بر سرزمینهای اسلامی، قتل و اسارت مسلمانان، غارت اموال و هتک ناموس و از بین بردن شعائر اسلامی، حکم به وجوب کفایی جهاد بر همه مسلمانان میدهد. تأکید میشود که این وجوب شامل زنان، نابینایان، بیماران و بردگان نیز میشود، به شرطی که توانایی شرکت در جهاد را داشته باشند. در ادامه، به گناهکار بودن و خروج از عدالت کسانی که از جهاد سر باز میزنند، اشاره شده، مگر اینکه کفایت تعداد مجاهدان محرز باشد. در پایان، به ثواب عظیم صرف مال در راه جهاد پرداخته و آن را برتر از سایر مستحبات دانسته و بیان میکند که در برخی موارد، ایثار مال در جهاد واجب میشود و در این صورت، صرف آن در اعمال مستحبه جایز نیست.
اعلان جهاد علیه روس ها
این فتوا به بررسی احکام جهاد در برابر هجوم کفار میپردازد. در ابتدا، جواز آموختن فنون جنگی از کفار و پوشیدن لباس آنها در صورت لزوم برای دفع مهاجمین مطرح میشود. سپس، جواز استعانت از اهل ذمه و اهل شرک در جنگ، مشروط به ایمن بودن از حیله آنها و در صورت توقف دفع کفار بر این استعانت، وجوب آن بیان میگردد. همچنین، وجوب اعانت مالی به کفار در صورت توقف استعانت بر آن و عدم جواز ارتکاب امور حرام در صورت عدم توقف مقاتله بر استمداد از آنها، مورد تأکید قرار میگیرد. در ادامه، فتوا بر وجوب دفاع از همه مسلمانان (اعم از شیعه و سنی) در برابر هجوم کفار تأکید میکند و حتی احتمال الحاق نواصب و خوارج به این حکم را قوی میداند. در پایان، جواز استعمال آلات لهو در صورتی که دفع اسلام موقوف بر آن باشد، مطرح میشود.
.jpeg&w=3840&q=75)
اعلان جهاد علیه روس ها
این فتوا به وجوب کمک به کفاری که به مسلمانان یاری میرسانند، اشاره میکند و بیان میدارد که میتوان از مال زکات و خراج به آنها داد تا هم از شر کفار دیگر در امان باشند و هم به اسلام رغبت پیدا کنند. در ادامه، بر وجوب کفایی تعلیم و استفاده از آلات جنگی در عصر حاضر تأکید میشود و در صورت عدم کفایت، این وجوب بر همه لازم میگردد. همچنین، احکام مربوط به شهید در میدان نبرد (عدم غسل و کفن) ذکر شده است. در بخش پایانی، با توجه به حمله روسیه به بلاد اسلامی، بر وجوب مقاومت و معاونت همه مسلمانان (آزاد، بنده، مرد، زن) تأکید شده و این واجب را از اعظم واجبات میداند که نیاز به اذن خاص مجتهد ندارد. در صورت لزوم، همه مسلمانان باید با جان و مال خود به دفع کفار بپردازند.
اعلان جهاد علیه روس ها
متن با اشاره به تجاوزات روسها به بلاد مسلمین و دور شدن آنها از قواعد سلطنت آغاز میشود. سپس به همت عباس میرزا، ولیعهد وقت، در اعتلای اسلام و مبارزه با کفر اشاره میکند و بیان میدارد که به دستور میرزا بزرگ قائم مقام، از علمای اسلام خواسته شده تا رسالههایی در باب وجوب و فضایل جهاد بنویسند. در ادامه، نویسنده به عنوان یکی از دعوتشدگان، به نگارش این رساله با عنوان «تحفةالمجاهدین» میپردازد. بخش اصلی متن به تبیین وجوب کفایی جهاد از منظر آیات، احادیث و اجماع فقها اختصاص دارد و سه صورت وجوب عینی جهاد (اعلام امام، نذر و عجز مجاهدان) را برمیشمرد. تأکید میشود که در صورت هجوم کفار به بلاد مسلمین و ترس از غلبه آنها، جهاد بر تمامی مسلمانان قادر، اعم از مرد و زن، سالم و بیمار، واجب عینی است. در ادامه، نصرانیان متجاوز را کافر و مقاتله با آنها را ضروری دانسته و کسانی که بدون عذر شرعی از جهاد سر باز زنند را کافر به آنچه بر محمد نازل شده، میداند. متن به احکام شهیدان در جهاد اشاره کرده و آداب مجاهدان را شامل آمادگی نظامی، تحمل سختیها و پرهیزگاری امرا و سرداران برمیشمرد. در پایان، به جواز خدعه و مکر در جهاد برای دستیابی به پیروزی اشاره میکند.
تهییج مردم برای شرکت در جهاد با روس ها و تعیین فتحعلی شاه قاجار و عباس میرزا به سمت فرماندهان جنگ
متن با ستایش خداوند و درود بر پیامبر و خاندانش آغاز میشود و مردم ایران را به جهاد علیه کفار روس و دفاع از اسلام فرا میخواند. در ادامه، با توصیف بهشت و پاداشهای اخروی، مخاطبان را به فداکاری و شهادت در راه خدا تشویق میکند و با یادآوری آرزوی شهادت در کربلا، از آنان میخواهد که گفتار خود را با کردارشان هماهنگ سازند. سپس، به اهمیت جهاد در آذربایجان برای حفظ اسلام و ناموس مسلمانان اشاره کرده و کشتهشدگان در این راه را همردیف شهدای کربلا میداند. در بخش پایانی، به شیعیان یادآوری میکند که سیاست جهاد و دفع دشمنان، به بزرگان دین و جانشینان آنان از علما اختصاص دارد و به همین دلیل، فتحعلی شاه قاجار و ولیعهدش عباس میرزا را به عنوان فرماندهان این جهاد معرفی میکند. متن با تأکید بر لزوم اطاعت از این فرماندهان و هشدار درباره عواقب سرپیچی، و با فراخوانی مردم به غیرت اسلامی و دفاع از ناموس، به پایان میرسد.
اعلان جهاد علیه روس ها
این فتوا با تأکید بر برتری جهاد بر سایر اعمال عبادی، حتی فرایض یومیه، آغاز میشود و جهاد را اوج محبت و اخلاص به خداوند معرفی میکند. در ادامه، جهاد را به دو قسم تقسیم میکند: قسم اول که دفاع از اسلام و دعوت کفار به آن است و منصب امام یا نایب خاص اوست؛ و قسم دوم که دفاع از کیان اسلام، سرزمینهای مسلمانان، ناموس و جان ایشان در برابر تهاجم کفار است. در غیبت امام، این نوع دفاع بر مجتهدین واجب است و در صورت عدم دسترسی به مجتهد یا عدم کفایت او، بر هر فرد بصیر و آگاه به فنون سیاست واجب کفایی میشود. فتوا به وجوب اطاعت از مجتهدین و در صورت لزوم، از سلطان منصوب از سوی ایشان در امر جهاد تأکید میکند و مخالفت با آنان را مخالفت با امام و خداوند میداند. همچنین، به فتحعلی شاه اجازه داده میشود تا برای تأمین هزینههای لشکر و دفع کفار، از خراج اراضی مفتوحه و زکات استفاده کند. در بخشهای پایانی، فتوا به علما توصیه میکند که مردم را به جهاد تشویق کرده و در صورت لزوم، متخلفین را تعزیر کنند. همچنین، به مسلمانان هشدار میدهد که دنیا فانی است و باید جان خود را در راه خدا فدا کنند. در ادامه، احکامی در مورد عدم جواز تحصن در قلعهها در صورت حمله کفار، جواز استفاده از آلات لهو و لعب برای افزایش دلیری مجاهدین و احکام مربوط به شهدای جهاد (عدم نیاز به غسل و کفن) بیان میشود. در نهایت، بر وجوب اطاعت از سلطان در امر جهاد و ترک خانواده و اموال برای دفاع از اسلام تأکید شده و پاداش شهدا را همنشینی با شهدای کربلا ذکر میکند.
اعلان جهاد علیه روس ها
متن با بیان هجوم کفار روس به بلاد مسلمین و تلاش برای تسخیر ممالک اسلامی آغاز میشود و بر این نکته تأکید دارد که عزت دین با استقلال پادشاه اسلام گره خورده است. در ادامه، بر وجوب جهاد برای دفع کفار و حفظ دین، دولت، آبرو و مال مسلمانان تأکید میکند و این جهاد را کمتر از جهاد در حضور امام نمیداند. سپس، با اشاره به اتفاق نظر علما بر وجوب دفع کفار در هنگام هجوم، اطاعت از پادشاه اسلام (فتحعلی شاه) و نایبالسلطنه (عباس میرزا) را در امر جهاد بر عموم اهل ایران، حتی زنان و بردگان، واجب میشمارد. در بخش بعدی، با لحنی پرشور، مسلمانان را به غیرت دینی فرا میخواند و عواقب تسلط کفار بر سرزمینهای اسلامی را برمیشمرد. در پایان، وظایف اقشار مختلف جامعه از جمله واعظان، خطیبان، علما، مجتهدین، وزرا، امنای دولت، متصدیان جهاد، رعایا، ارباب ثروت، عمال ولایات، اهل حرفه و صنعت و لشکریان را در راستای جهاد تبیین میکند و بر خلوص نیت، ترک محرمات و رعایت حقوق مردم تأکید میورزد.